Berberys zwyczajny (berberis vulgaris; kwaśnica pospolita)



Berberys zwyczajny – zastosowanie:

Berberys zwyczajny (dojrzały owoc, liście, kora i korzenie berberysu) ma szeroki zakres działania farmakodynamicznego:

  • kamica wątrobowa (leczenie i zapobieganie);
  • kamica nerkowa (leczenie i zapobieganie);
  • skaza moczanowa;
  • ostre i przewlekłe choroby nerek, wątroby lub pęcherzyka żółciowego;
  • stany gorączkowe różnego pochodzenia;
  • choroby reumatyczne;
  • zapalenie stawów;
  • krwawienia maciczne wywołane stanem zapalnym dróg rodnych (liście);
  • zapalenie spojówek (25 mg chlorku berberyny na 100 ml roztworu);
  • zatrucia;
  • zaburzenia przemiany materii;
  • choroby dziąseł

Berberys zwyczajny wzmacnia odporność organizmu, przyspiesza trawienie, aktywizuje procesy metaboliczne, ma działanie antybiotyczne.

Udowodniono skuteczność działania berberysu przeciw następującym patogenom:

  • staphylococcus aureus – gronkowiec złocisty
  • streptococcus – paciorkowiec;
  • salmonellae – salmonella;
  • shigellae – czerwonka;
  • entameba histolotica; pełzakowica;
  • vibrion cholerae – przecinkowiec cholery;
  • giardia intestinalis – lamblia;
  • escherichia coli – bakteria E. coli;
  • Candida albicans – grzyb Candida;
  • Helicobacter pylori

Berberys zwyczajny – działanie niepożądane:

Przetwory z berberysu, stosowane w prawidłowych dawkach nie wywołują działania ubocznego u dorosłych.

U małych dzieci mogą wystąpić przejściowe nudności.

Berberys zwyczajny – substancje aktywne:

  • alkaloidy: Berberyna (pochodna izochinolinowa), berberamina, berberubina, oksyakantyna, jatroryzyna, palmatyna, izotetrandyna, magnofloryna;
  • kwasy organiczne (6%)- kwas jabłkowy, kwas askorbinowy (witamina C);
  • flawonoidy;
  • barwniki (antocyjany, ksantofile)
  • gorycze;
  • polifenole;
  • fenole;
  • węglowodany (5%) (m.in. glukoza, fruktoza)

Berberys zwyczajny – opis:

Berberys zwyczajny to kolczasty krzew dorastający do 3 m wysokości. Liście małe, skórzaste, ostro ząbkowane na brzegach, owłosione, ułożone w pęczkach wzdłuż łodyg.
Kwiaty drobne, żółte, w zwisających gronach (po dotknięciu pręciki wykonują ruch w stronę słupkowia)
Owoce czerwone, wydłużone, jadalne, raczej niesmaczne.

Berberys zwyczajny rośnie w lasach, zaroślach i parkach niemal całej Europy i Azji.

Berberis vulgaris należy do rodziny berberysowatych, która obejmuje również takie rośliny jak mahonia pospolita, stopowiec tarczowaty, mandragora, czy borówka czarna.

Surowcem leczniczym są kora i korzeń oraz liście (zbierane przed lub w czasie kwitnienia) i owoce.

Piśmiennictwo:
  1. Prof. dr nauk med. Valeria Sedlak –Vadoc „Paraprotex” Nutrition & Health  Rocznik 9, nr 3  CZERWIEC 2006
  2. Ben-Erik van Wyk, M. Wink, “Rośliny lecznicze świata “ MedPharm, Polska 2008
  3. Doc. Dr hab. farm. A. Ożarowski, Dr n. farm. W. Jaroniewski: „Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie” IWZZ, Warszawa 1989
  4. dr Henryk St. Różański
  5. „Ziołolecznictwo poradnik dla lekarzy” pod redakcją doc. dra hab. Aleksandra Ożarowskiego Wyd. III PZWL, Warszawa 1982